W swej sztuce ukształcić się

17 kwietnia 1830 r. Chopin w liście do swego przyjaciela Tytusa Woyciechowskiego skarżył się na dręczącą go tęsknotę: „Najdroższe życie moje! Jakąś ulgę czuję w nieznośnej tęsknocie, skoro list od ciebie odbiorę; właśnie dziś tego trzeba mi było, bom był nudniejszy niż kiedy. […] Rad bym odrzucał trujące mi wesołość myśli, ale rozkosz czuję z nimi się pieścić, sam nie wiem czego mi brak”. Tęsknota dopadała Chopina często, a w młodości lubił się w niej pogrążać. Napadami tęsknoty musiał zapewne zadręczać swych przyjaciół, skoro udzielili mu reprymendy: „… wyjechałeś nie po to, żeby tęsknić, lecz aby w swej sztuce ukształcić się i zostać chwałą swojej rodziny i kraju, […] aby korzystnie pracować, trzeba mieć umysł wolny, nie tęskniący”. (md)