Sanktuarium myśli mistrzów

18 maja 1817 r. urodziła się księżna Marcelina Czartoryska z d. Radziwiłł, o której pisano: „Oddana i inteligentna uczennica Chopina, jest żywym dowodem na to, iż w danej pozycji, bez wątpienia wyjątkowej, amator może również wspiąć się na wysokie szczyty i być u siebie, wchodząc do sanktuarium myśli mistrzów”. Współcześni, poczynając od Liszta, Delacroix i Mickiewicza, chwalili grę księżnej, jako najwierniejsze odzwierciedlenie gry jej nauczyciela i metody jego nauczania.  Marcelina Czartoryska, oddana swemu Mistrzowi, otoczyła go opieką podczas pobytu w Wielkiej Brytanii, towarzyszyła mu także w ostatnich chwilach jego życia. Ostatnie słowa, z którymi Chopin miał się zwrócić do księżnej, brzmiały: „Polecam Pani Franchomme'a, będziecie razem grać Mozarta, a ja was usłyszę”. (md)