Dziwaczne, nieludzkie

28 lipca 1847 r. George Sand napisała pożegnalny list do Chopina: „Drogi przyjacielu, czyń, co Ci teraz serce dyktuje – biorąc głos instynktu za głos sumienia. […] Niech Pan otacza ją [Solange] opieką. Nie będę mieć o to żalu do Pana, lecz zrozumie Pan, że się oszańcowuję w mej roli znieważonej matki. Dość długo byłam oszukiwana, dość długo byłam ofiarą. Wybaczam Panu. […] Bóg z Tobą mój przyjacielu, obyś Pan wyleczył się szybko ze wszystkich swych dolegliwości […], będę Bogu dziękować za to dziwaczne zakończenie dziewięciu lat wyłącznej przyjaźni”. Delacroix uznał ten list za „nieludzki”, zaś biograf kompozytora Niecks, zerwanie z pisarką nazwał „życiową katastrofą dla Chopina”. (md)