Kawaler, mający 20 tysięcy rocznie...

5 kwietnia 1843 r. Honoré de Balzac, w liście do swojej przyszłej żony Eweliny Hańskiej napisał, że Liszt jako człowiek jest śmieszny, ale talent ma „wzniosły! To Paganini fortepianu. Lecz Chopin zdecydowanie go przewyższa”. Nieco później Liszta określił mianem demona, Chopina zaś nazwał aniołem. „Kawaler – pisał Balzac w Komedii ludzkiej – mający piętnaście lub dwadzieścia tysięcy rocznie, ma ładne mieszkanko, świat nie wymaga od niego żadnej ostentacji, może mieć tylko jednego służącego, obraca cały dochód na swoje przyjemności”. Nie wiadomo, czy pisarz miał na myśli Chopina. Stworzył jednak opis przypominający portret młodego Fryderyka w pierwszych latach pobytu w Paryżu, kiedy nauczanie przynosiło mu około 2000 franków miesięcznie. (md)