Liszt? D'Agoult?

26 kwietnia 1841 r. Chopin, po 6-letniej przerwie, wystąpił w Sali Pleyela w Paryżu, grając swoje „preludia, nową balladę, nowe scherzo, etiudy, mazurki i nokturny”. Koncert był wielkim wydarzeniem towarzyskim Paryża, w którym uczestniczyła „arystokracja z urodzenia fortuny, talentu i urody” – napisał Liszt w swej protekcjonalnej i złośliwej recenzji, będącej ciosem zadanym rywalowi. „[…] Jego środki wyrazu są zbyt ograniczone, jego instrument zbyt niedoskonały; on nie jest w stanie ujawnić całej swej istoty za pomocą fortepianu. Stąd właśnie pochodzi […] to głuche, dręczące cierpienie, ta niechęć do odsłaniania samego siebie przed światem zewnętrznym”. Przyjmuje się, że fragment tej recenzji napisała przyjaciółka Liszta, hr. Maria d'Agoult, nierzadko knująca intrygi wokół Chopina. (md)