Ostatnie stadium

22 czerwca 1849 r. w nocy, jak stwierdził doktor Jean Cruveilhier opiekujący się Chopinem, rozpoczęła się ostatnia faza życia kompozytora. Przy chorym nocami czuwała przysłana przez księżną Annę Czartoryską polska pielęgniarka, pani Matuszewska. To ona zawiadomiła Czartoryskich, że tej nocy kompozytor dwa razy miał krwotok. Księżna Anna Sapieżyna, teściowa księcia Adama, natychmiast udała się do mieszkania chorego. Na swój koszt wezwała też doktora  Cruveilhier, który zdiagnozował u pacjenta ostatnie stadium gruźlicy. Wiedział, że niewiele już może pomóc i przepisał jedynie lekarstwa uśmierzające cierpienie, zalecając jak najwięcej odpoczynku. Tego dnia Chopin napisał do Grzymały: „Dziś w nocy miałem hemoragię [krwotok] we dwóch razach. Alem nic nie robił i krwią pluję, ale już daleko mniej”. (md)