Ślady improwizacji

2 września 1835 r., taka data widnieje na rękopisie wersji fortepianowej refrenu Mazurka Dąbrowskiego w harmonizacji Chopina. „Żadna z improwizacji pieśniowych polskiego kompozytora nie została przez niego zapisana; nie było to w zwyczaju” – napisał Mieczysław Tomaszewski. Pozostał jednak ślad podobnych improwizacji na temat „Jeszcze Polska nie zginęła”, „Boże, coś Polskę” i „Leci liście  z drzewa”. Refren „Mazurka Dąbrowskiego” został wpisany przez kompozytora w Karlsbadzie, do sztambucha nieznanego adresata. W 1835 r. w salonie Wodzińskich w Dreźnie Chopin improwizował na temat „Mazurka”, o czym pisał hr. Józef Krasiński: „Na zaproszonym wieczorze grał dla nas swoje kompozycje, improwizował i wariował. A między tymi zagrał 'Jeszcze Polska nie zginęła' […] i z niego prześliczne swej kompozycji wariacje, […] zachwycał nas cały wieczór”. (md)