Troska

14 sierpnia 1849 r. schorowany Chopin z nieopisaną radością powiadomił Marie de Rozières, bawiącą w belgijskim uzdrowisku Chaudfontaine: „Siostra moja Ludwika i Jędrzejewicz oraz moja siostrzenica są ze mną już 5 dni”. Po wielu kłopotach car wyraził zgodę na wydanie paszportu rodzinie kompozytora. Podróż z Warszawy aż do Paryża, o której Ludwika marzyła od ponad trzynastu lat, odbyli wygodną koleją żelazną. Przyjechali do Fryderyka na dłużej, ale z ostatnią już wizytą. W Warszawie rozstanie Ludwiki z matką i siostrą Izabelą nie było łatwe. Przede wszystkim jednak łzy z oczu wyciskało pożegnanie z dziećmi, 16-letnim Henrykiem, 9-letnim Fryderykiem i 6-letnim Antosiem, którzy pozostali pod czułą opieką pani Justyny Chopin i Izabeli Barcińskiej. Panująca w Europie epidemia cholery dziesiątkowała ludzi, stąd więc niepokój i troska Ludwiki Jędrzejewiczowej o zdrowie najbliższych, których pozostawiła w Warszawie. (md)