Melodia porywająca do czynów

28 grudnia 1830 r. po spektaklu w Teatrze Narodowym „po raz pierwszy z wielkim wrażeniem wykonany został i przyjęty” Mazur wojenny Karola Kurpińskiego, co z satysfakcją odnotował kompozytor w swym „Dzienniku”. Do podsycania nastrojów rewolucyjnych i uczuć patriotycznych przyczyniła się jego działalność kompozytorska, obejmująca m.in. 8 pieśni powstańczych, w tym słynną Litwinkę i Warszawiankę. Wykonywane one były w Teatrze Narodowym jako antrakt lub zakończenie spektakli. Nie były tematycznie związane z akcją prezentowanych na scenie przedstawień, stanowiły jedynie akcent oddziałujący na aktualne nastroje społeczeństwa. W tym czasie Chopin przemierzał już drogę do Paryża, zatrzymując się na jakiś czas w Wiedniu. Dotarł tam do niego list Jasia Matuszyńskiego, będącego świadkiem wydarzeń w Teatrze Narodowym, pozostającego także pod wpływem powstańczej atmosfery w Warszawie. Namawiał Fryderyka do skomponowania melodii patriotycznej „przypominającej chwałę polskiego oręża, budzącej wiarę w zwycięstwo i porywającej Polaków do czynu”. (md)