Mikołaj i Kościuszko

24 marca 1794 r., 23-letni Mikołaj Chopin przybyły do Polski z Lotaryngii, był świadkiem przysięgi składanej przez Tadeusza Kościuszkę na Rynku w Krakowie. Głęboko przeżywał to wydarzenie patriotyczne. Czytał też tekst podpisanego przez Kościuszkę Uniwersału Połanieckiego, ogłaszającego zmianę prawa pańszczyzny w Rzeczypospolitej. Mikołaj w liście do swych rodziców [z początku 1794 r.], otwarcie przyznawał się do strachu przed służbą wojskową, ale przejęty wzniosłymi hasłami [„Republika to równość”, „Naród to władza”] w powstańczej armii dowodzonej przez generała Tadeusza Kościuszkę, dobrowolnie wstąpił w jej szeregi. W niedługim czasie „za męstwo i sprawność bojową” mianowany został oficerem. Gdy powstanie zostało stłumione, obawiając się represji, podjął decyzję o powrocie do Francji. Ciężka choroba pokrzyżowała jednak jego plany. Mikołaj Chopin pozostał w Polsce na zawsze, tutaj odnalazł swą drugą Ojczyznę, tutaj też przyszedł na świat jego genialny syn Fryderyk „rodem warszawianin, sercem Polak, a talentem świata obywatel”. (md)