„Czy to my się zmieniliśmy?”

5 lipca 1839 r. Ludwig Rellstab, niemiecki krytyk muzyczny znany z ciętego języka i bezkompromisowych osądów, zrecenzował Nokturn Es-dur op. 9 nr 2 Fryderyka Chopina. Ku powszechnemu zaskoczeniu napisał w swej recenzji: „Nokturn brzmi bardzo pięknie […] przyozdobiony z wdziękiem, przyprawiony subtelną harmonią”. Jego wcześniejsze artykuły zajadle atakowały chopinowskie kompozycje, a pierwsze nokturny określały mianem „trudnych”, „opornych”, pisanych „pod włos”, „po prostacku”. Można było przeczytać, że autor nigdy nie wierzył w to, by Chopin „tak komponując kiedykolwiek mógł znaleźć uznanie”. Recenzując Nokturn Es-dur op. 9 nr 2, Rellstab inaczej spojrzał na chopinowskie dzieło, zadając równocześnie pytania: „Czy to my się zmieniliśmy, czy zmienił się kompozytor, czy czasy się zmieniły, czy sprawdza się stara sentencja Tempore mutantur et nos mutamur in illis? [„Czasy się zmieniają i my zmieniamy się z nimi” – słowa przypisane władcy państwa Franków, Lotariuszowi I, żyjącemu w latach 815-855]”.(md)