W ostatnim stadium

31 sierpnia 1849 r. znany lekarz Jean Cruveilhier, zaniepokojony stale pogarszającym się stanem zdrowia Chopina, zwołał konsylium, by zasięgnąć opinii innych lekarzy na temat choroby kompozytora. Zaprosił wówczas dra Blache i dra Pierre Charles Louisa, słynnego swego czasu lekarza francuskiego, specjalistę w zakresie chorób zakaźnych, głównie duru i gruźlicy. Trzej lekarze zgodzili się co do tego, że chory w żadnym razie nie może odbywać żadnych podróży, nawet do ciepłych krajów. Zalecili przeniesienie się do innego mieszkania, cieplejszego i położonego od strony południowej. „Po długim poszukiwaniu znalazł się bardzo drogi apartament, odpowiadający wszystkim wymaganym przez lekarzy warunkom” – pisał Chopin do Franchomme'a. Podczas tej ostatniej choroby kompozytorowi brakowało starego doktora Molina, któremu ufał bezgranicznie, a który zmarł po jego powrocie z Anglii. Dr Cruveilhier, osobisty lekarz ks. Sapieżyny, teściowej ks. Czartoryskiego, twierdził, że chory jest w ostatnim stadium suchot i zalecił jedynie lekarstwa uśmierzające ból. (md)